Gik ma itiyogo e ng’iyo remo gin gik ma dwarore ahinya kendo ma dwarore ahinya e ng’iyo tuoche mag remo e kindegi kendo itiyogo ahinya e ng’eyo, luwo kod ng’iyo thieth mar tuoche mag remo. Kaka thieth ma ng’ato nyalo ng’eyo maber, dwaro mar gik ma ng’ato tiyogo e ng’iyo remo dhi nyime medore, kendo tiyo kodgi e laboratori mag thieth, kuonde ma ji timoe nonro kod kuonde thieth mag oganda medore ahinya.
Gik ma itiyogo e ng’iyo remo itiyogo ahinya e ng’iyo sampol mag remo, moriwo nyaka pim mag remo ma pile, pim mag tije mag remo, pim mag gik ma nyalo geng’o tuoche mag ringruok, kod mamoko. E kindgi, gik ma itiyogo pile pile mag pim mag remo gin achiel kuom gik ma itiyogo ahinya e klinik, ma itiyogo mar fwenyo gik ma nyiso kaka remo makwar, seche makwar mag remo, kod mamoko. ng’ado bura kuom ng’ol mar remo, tuoche, ng’ol kod tuoche mamoko. Gik ma itiyogo mar pong’o remo itiyogo mar ng’iyo nyalo mar remo mar pong’o remo, ma en gima duong’ ahinya e ng’eyo tuoche ma kelo remo, tuoche ma kelo remo, kod mamoko.
E higni mokalo, nikech teknoloji mar gik ma ngima osebedo ka medore, ng’eyo ma ng’ato nigo kuom gik ma ng’ato nyalo ng’eyogo remo osemedo bedo maber ahinya. Kuom ranyisi, tiyo kod gik ma itiyogo e ng’iyo kaka remo ng’ato ng’iyo, miyo ng’ato bedo gi nyalo mar ng’eyo ka be nitie sel ma ok owinjore e remo, kendo mano miyo ng’ato bedo gi geno maduong’ mar ng’eyo tuoche kaka kansa mar remo kod kansa mar remo mapiyo. E kinde marom, loso gik ma itiyogo e ng’iyo tuoche, kaka gik ma itiyogo e ng’iyo tuoche ma tudruok gi PCR-, osemiyo obedo mayot ng’eyo gik ma nyalo kelo tuoche kata gik ma nyalo lokore e remo, ma osemiyo ji ohero thieth ma ng’ato ka ng’ato nyalo tiyogo.
E piny mangima, chiro mar gik ma ng’ato tiyogo e ng’iyo remo dhi nyime medore, kendo gik madongo ma miyo ng’ato bedo gi teko gin kaka dongo mar oganda, medore mar tuoche ma ok rum, kod loso teknoloji manyien mag ng’eyo tuoche. Kaachiel gi mano, e weche mag geng’o kendo geng’o tuoche ma nyalo mako ng’ato, gik ma itiyogo e ng’iyo remo nigi tich maduong’ ahinya e ng’iyo tuoche kaka AIDS kod hepatitis. Bende, nikech ji mang’eny osebedo ka tiyo kod yore mag thieth ma itiyogo gi simu kod gige pim ma ng’ato timo giwegi, dwaro mar gik ma itiyogo e ng’iyo remo osemedo medore, ma osemiyo dongruok mapiyo mar yore mag thieth ma tudruok gi remo.
E kinde mabiro, gik ma itiyogo e ng’iyo remo biro dongo e yo ma nyalo miyo ng’ato obed gi ng’eyo ma malo, ng’eyo mapiyo kendo tiyo kodgi e yo malach. Ka itiyo gi rieko ma ng’ato nyalo loso kod teknoloji mar data maduong’, ng’iyo weche ma ng’ato nyalo ng’eyo e wi remo biro bedo gi rieko mang’eny, kendo biro miyo ng’ato yudo kony makare ahinya e ng’ado bura e wi thieth. Kuom ng’wech mar ohala ma oko, dwaro mar chiro mag piny mangima mar gik ma itiyogo e ng’iyo remo en gima tek, kendo nyalo mar oro gik ma tudruok gi wechego e pinje ma oko en maduong’ ahinya, ma en gima duong’ ahinya e dongruok e weche thieth kod thieth.





